|
KOROZYON |
Korozyon, metalin içerisinde bulunduğu ortamın metal üzerinde elektro kimyasal bir tahribatı olarak tarif edilebilir. Mesela Korozyon sebebi ile delinen bir doğal gaz borusunun meydana getireceği can ve mal kaybı göz önüne alınınca korozyona karşı alınacak tedbirlerin ve yapılan harcamaların gereği daha iyi anlaşılabilir. Korozyonun sebebi, kararsız haldeki metalin serbest elektronlarını vererek pozitif iyon oluşturması, elektronları olan mukabil malzemenin ise negatif iyon oluşturması neticesinde pozitif iyonlarla negatif iyonların arasındaki çekim kuvvetinin etkisi ile kararlı bir metal bileşiğinin metalin yüzeyinde pas olarak teşekkül ederek metali tahrip etmesidir. aşağıdaki şekilde iyonlaşma yoluyla metalin korozyonu açıklanmaktadır.
Korozyon Reaksiyonları
Korozyon sırasında anodik (elektron veren, yükseltgenme ) reaksiyonlar ile Katodik (elektron alan, indirgenme) reaksiyonları birlikte oluşur. Demir metalinin bulunduğu ortamdaki anodik ve katodik reaksiyonlar şunlardır.
Anodik reaksiyon: Fe0 ==> Fe+2 + 2e-
Katodik Reaksiyonlar:1/2O2 +H2O + 2e- ==> 2(OH)- | 2H+ +2e- ==> H2 (Asitli Ortamda)
Toplam Reaksiyon:Fe0+1/2O2 +H2O ==> Fe(OH)2 (Pas)
|
KATODİK KORUMA |
Korozyona karşı önlemlerin en güçlüsü KATODİK KORUMA
dır. Katodik korumanın temel ilkeleri elektro- kimyasal korozyon teorisine
dayanmaktadır.
Zemine gömülü ve boyu yüzlerce kilometreyi bulan boru nakil
hatlarından evlerde kullanılan sıcak su hazırlama tesislerine kadar hemen hemen
her alanda başarılı uygulamaları vardır. Bundan da öteye zemin, su ve deniz suyu
gibi değiştirilmesi veya korozifliğini sınırlama işlemine genellikle olanak
bulunamayan ortamlarda, geniş yüzeyli çelik yapılar (zemine ve suya terk edilen
çelik boru hatları, depolar, deniz taşıma araçları, su veya zemine gömülü köprü
ayakları vb.) korozyona karşı korumak için alternatifsiz bir yöntemdir. Katodik
koruma korozyona uğrayan metallerin katot olarak polarizasyonunu gerektirir. Bu
korunacak metali daha aktif bir meta ile (galvanik anot veya kurban anot)
eşleyerek sağlanacağı gibi dıştan akım uygulayarak da gerçekleştirilebilir. İlk
yöntem de koruma için gerekli doğru akım korunan metal ve galvanik anot çiftinin
oluşturduğu hücre tarafından üretilir.
Galvanik anotlar koruma sırasında belirli hızlarla çözünerek
ağırlıklarını kaybederler. Bunları uygun zaman aralıklarıyla yenileyerek koruma
işlevine süreklilik kazandırılır. İkinci yöntemde korunan metal ve anot çiftinin
akım üretir nitelikte olması gerekmez. Çünkü koruma için gerekli akım uygun bir
dış kaynaktan çekilir. Yavaş çözünürlük yanında ekonomik olan malzemeler anot
malzemesi olarak kullanılır.
Galvanik anotlu, katodik koruma sistemlerinde kullanılan anot
malzemeleri genellikle çinko, alüminyum magnezyum dur.
Dış akım kaynaklı katodik koruma sistemlerinde Fe-si,
Pb-Sb-Ag, Ti bazlı anotlar kullanılır.
Katodik olarak korunmuş olan bir metal yapının korunup
korunmadığı aşağıda belirtilen referans elektrotların karşısındaki koruma
potansiyel değerlerini sağlamak gerekir.
| Referans Elektrot |
Koruma Potansiyeli |
| Doygun kalomel elektrot (Hg2Cl2) | -780 |
| Gümüş-Gümüş Klorid (Ag/AgCI) | -810 |
| Bakır-Bakır-Sülfat (Cu/CuS04) | -850 |
| Çinko (Zn) | +250 |
|
Korumanın en fazla kullanılan alanları:
|
Diğer kullanma alanları ise: -Buharlaştırıcıda, ısı değiştiricilerde su
borularında,
|